Dlaczego czasami nie potrafimy poradzić sobie z własnymi emocjami?

Złość, która pojawia się nagle. Płacz po pozornie drobnej uwadze. Lęk, który nie pozwala zasnąć. Albo przeciwnie – poczucie odcięcia, jakby żadna emocja nie była dostępna. W takich chwilach łatwo pomyśleć: „Przesadzam” albo „Nie umiem nad sobą panować”.

Emocje nie są jednak błędem. Są sygnałami, które informują o tym, co dla nas ważne, trudne, zagrażające lub potrzebne. Trudność zwykle nie polega na samym odczuwaniu, lecz na tym, że emocje stają się tak silne, szybkie albo długotrwałe, że przestajemy mieć wpływ na swoje reakcje.

Czym jest regulacja emocji?

Regulacja emocji nie oznacza tłumienia ich ani bycia zawsze spokojnym. To zdolność do zauważenia, nazwania i zrozumienia tego, co czujemy, a następnie do wyboru reakcji, która nie szkodzi nam ani innym.

Można być bardzo zły/a i nie krzyczeć. Można odczuwać lęk i mimo niego wykonać ważny krok. Można przeżywać smutek, nie udając przed sobą, że go nie ma.

Skąd biorą się trudności?

Na sposób przeżywania emocji wpływa wiele czynników. Należą do nich:

• Temperament i wrażliwość układu nerwowego
• Długotrwały stres, zmęczenie oraz brak snu
• Doświadczenia z dzieciństwa i obserwowane wzorce reagowania
• Środowisko, w którym emocje były ignorowane, wyśmiewane albo karane
• Trudne wydarzenia, strata, przemoc lub poczucie zagrożenia
• Brak wsparcia i przeciążenie bieżącymi obowiązkami

Jeżeli w przeszłości słyszeliśmy: „Nie płacz”, „Nie złość się”, „Przesadzasz”, mogliśmy nauczyć się odcinać od emocji zamiast je rozumieć. To nie jest wina osoby, która dziś ma trudność z regulacją – to często wyuczony sposób radzenia sobie, który kiedyś miał chronić.

Jak mogą wyglądać trudności z emocjami?

Nie zawsze są to głośne wybuchy. Czasem emocje są kierowane na zewnątrz, a czasem do środka.

• Częste wybuchy złości, impulsywne decyzje i konflikty
• Silny lęk, zamartwianie się lub unikanie sytuacji
• Płaczliwość, poczucie przytłoczenia i szybkie „zalewanie” emocjami
• Odrętwienie, pustka lub trudność w określeniu, co się czuje
• Krytykowanie siebie, poczucie winy i nawracające negatywne myśli
• Zachowania, które na chwilę przynoszą ulgę, ale później pogarszają sytuację

Zachowanie często jest widoczną częścią emocji. Pod złością może kryć się bezsilność, pod wycofaniem lęk, a pod perfekcjonizmem obawa przed odrzuceniem.

Co może pomóc w codzienności?

1. Zatrzymaj się i nazwij emocję: „Jestem zły/a”, „Czuję lęk”, „Jest mi przykro”. Samo nazwanie może obniżyć napięcie.
2. Zauważ sygnały z ciała: przyspieszony oddech, napięta szczęka, ścisk w żołądku mogą pojawić się wcześniej niż świadoma myśl.
3. Daj sobie czas przed reakcją. Kilka spokojnych oddechów, krótki spacer lub odejście od konfliktu na chwilę może uchronić przed działaniem pod wpływem impulsu.
4. Sprawdź potrzebę stojącą za emocją. Złość może mówić o przekroczonej granicy, a smutek o potrzebie wsparcia lub stracie.
5. Rozmawiaj z kimś, komu ufasz. Emocje łatwiej regulować w relacji niż w izolacji.

Kiedy warto poszukać wsparcia?

Konsultacja psychologiczna lub psychoterapia może być pomocna, jeśli emocje często zalewają, prowadzą do impulsywnych zachowań, konfliktów, izolacji albo utrudniają pracę, naukę i relacje. Warto szukać pilnej pomocy, gdy pojawiają się samouszkodzenia, myśli samobójcze lub ryzyko skrzywdzenia siebie albo innych.

Uczenie się regulacji emocji jest możliwe. Nie polega na staniu się osobą bez uczuć, lecz na odzyskaniu wyboru w tym, co robimy pod ich wpływem.

Zapraszam do kontaktu

Jeśli masz poczucie, że emocje przejmują kontrolę albo przeciwnie – trudno Ci w ogóle poczuć, co się z Tobą dzieje – zapraszam na konsultację. Wspólnie poszukamy sposobu, aby lepiej rozumieć i bezpieczniej przeżywać emocje.